Filtrowentylacja w schronach i obiektach ochronnych – zasady działania, tryby pracy i realne parametry

Dlaczego wentylacja jest kluczowym systemem obiektu ochronnego?

Nawet najlepiej zaprojektowana konstrukcja żelbetowa nie spełni swojej funkcji, jeżeli w obiekcie zabraknie kontrolowanej wymiany powietrza. W praktyce inżynierskiej to właśnie system wentylacji – a w obiektach ochronnych system filtrowentylacji – decyduje o tym, jak długo i w jakich warunkach ludzie mogą bezpiecznie przebywać w schronie lub miejscu ukrycia.

Filtrowentylacja nie jest dodatkiem ani wyposażeniem komfortowym. Jest to system bezpieczeństwa, który musi działać w warunkach podwyższonego ciśnienia, ograniczonego zasilania oraz przy możliwych oddziaływaniach dynamicznych.

Jak działa filtrowentylacja

Czym jest filtrowentylacja w ujęciu technicznym?

Filtrowentylacja to układ wentylacyjny, w którym dopływ powietrza z zewnątrz odbywa się przez zespół filtrów oraz elementów zabezpieczających, a cały system pracuje w kilku przewidzianych trybach, zależnie od sytuacji.

W obiektach ochronnych systemy te projektuje się tak, aby:

• zapewnić wymaganą ilość powietrza dla określonej liczby osób,
• utrzymać kontrolowane nadciśnienie wewnątrz obiektu,
• chronić instalację przed skutkami podmuchu powietrza,
• umożliwić pracę również w trybie ręcznym.

Tryby pracy systemu filtrowentylacji

Zgodnie z rozwiązaniami stosowanymi w obiektach ochronnych, system filtrowentylacji może pracować w kilku podstawowych trybach:

• Tryb bez filtracji (świeże powietrze) – wykorzystywany w warunkach normalnych, bez zagrożeń zewnętrznych.
• Tryb filtrowania – powietrze doprowadzane jest przez filtr gazowy oraz filtr aerozolowy.
• Tryb cyrkulacji – ograniczona wymiana powietrza, wykorzystywana pomocniczo.
• Tryb awaryjny – praca w warunkach ograniczonego zasilania, również z wykorzystaniem napędu ręcznego.
• Tryb konserwacyjny – okresowe uruchamianie systemu w celu zachowania sprawności.

Takie podejście pozwala dostosować pracę instalacji do rzeczywistej sytuacji, bez nadmiernego zużycia elementów systemu.

Filtry gazowe typu GF – sprawdzone rozwiązania

W systemach filtrowentylacji stosowanych w obiektach ochronnych PANZER wykorzystywane są filtry gazowe Andair typu GF, zaprojektowane do pracy w obiektach ochrony cywilnej.

Filtry te:

• są filtrami kombinowanymi (sekcja aerozolowa + sekcja gazowa),
• posiadają określoną, nominalną wydajność przepływu powietrza,
• są projektowane do pracy w warunkach podwyższonego obciążenia dynamicznego,
• zachowują skuteczność po oddziaływaniach wstrząsowych i podmuchowych.

Zgodnie ze specyfikacjami technicznymi, filtry GF występują m.in. w wariantach:

• GF 40 – nominalna wydajność 40 m3/h,
• GF 75 – nominalna wydajność 75 m3/h,
• GF 150, GF 300, GF 600 – do większych obiektów i centralnych instalacji.

Każdy typ filtra dobierany jest do:

• liczby użytkowników,
• kubatury obiektu,
• planowanego czasu autonomii,
• oporów całej instalacji.

Odporność filtrów na oddziaływania dynamiczne

System filtrowentylacji w obiekcie ochronnym musi zachować funkcjonalność nie tylko w warunkach normalnych, ale również po oddziaływaniach dynamicznych.

Zgodnie z dokumentacją techniczną filtrów GF:

• obudowy filtrów są odporne na podmuch powietrza o szczytowym nadciśnieniu rzędu ok. 0,7–0,9 bar,
• filtry są badane pod kątem impulsu oraz czasu trwania nadciśnienia,
• konstrukcja zapewnia szczelność i skuteczność filtracji również po testach udarowych i wstrząsowych.

Oznacza to, że filtr nie jest elementem wrażliwym, lecz aktywną częścią systemu ochronnego.

Zawory przeciwwybuchowe i zabezpieczenie instalacji

Integralnym elementem systemu filtrowentylacji są zawory przeciwwybuchowe VA 40 / VA 75 / VA 150, których zadaniem jest ochrona instalacji wentylacyjnej przed nagłym wzrostem ciśnienia.

Zawory te:

• zamykają się automatycznie w przypadku podmuchu powietrza,
• chronią filtry oraz kanały wentylacyjne,
• umożliwiają ponowne uruchomienie systemu po ustąpieniu zagrożenia.

Ich prawidłowe dobranie i montaż jest kluczowe dla zachowania ciągłości działania całego systemu.

Eksploatacja i konserwacja – warunek niezawodności

Filtrowentylacja w obiekcie ochronnym nie jest systemem „bezobsługowym”. Aby zachować jej sprawność, konieczne są:

• okresowe uruchamianie instalacji (co najmniej raz na 6 miesięcy),
• kontrola szczelności i drożności,
• czyszczenie filtrów wstępnych,
• przestrzeganie zasad przechowywania filtrów.

Takie działania pozwalają utrzymać system w gotowości przez wiele lat.

Filtrowentylacja jako element projektu, nie dodatek

W obiektach realizowanych i modernizowanych przez PANZER system filtrowentylacji jest zawsze integralną częścią projektu, a nie przypadkowym wyposażeniem.

Może on być:

• projektowany dla nowych schronów i ukryć,
• integrowany z istniejącymi obiektami po audycie i inwentaryzacji,
• rozbudowywany etapowo wraz z innymi systemami.

Kluczowe jest jedno: skuteczna filtrowentylacja wynika z projektu, doboru komponentów i prawidłowego montażu – a nie z samej obecności filtra.

Filtrowentylacja stanowi jeden z najważniejszych systemów każdego obiektu ochronnego. Jej zadaniem jest zapewnienie bezpiecznych warunków przebywania ludzi w sytuacjach, gdy dostęp do świeżego powietrza z zewnątrz jest ograniczony lub kontrolowany.

Rzetelny projekt, sprawdzone komponenty oraz właściwa eksploatacja decydują o tym, czy system spełni swoją rolę w momencie, gdy będzie najbardziej potrzebny.